2030 SANAYİ VE TEKNOLOJİ STRATEJİ BELGESİ

Olcay Büyükçapar tarafından alınan notlar, önemli gördükleri **

Avrupa’nın asırlardır süregelen merkezi rolü zayıflamıştır. (Çin’in yükselişi, ABD’nin başat gücünün sürmesi yanında şahsen Avrupa Birliği çatısı altında Avrupa -kültürel ve ekonomik anlamda- gücünü sürdürdüğü düşüncesindeyim.)

Global ölçekte *gelir eşitsizlikleri, *nüfus hareketleri, *iklim krizine olan hassasiyet artmıştır.

Küreselleşme ve serbest piyasa kavramlarına güven derinden sarsılmıştır. (Bu tartışmalı bir konu olmakla birlikte devlet politikalarının içe dönme eğilimi -pandemi sonrası ivmesini artırarak- açıkça gözlenmektedir.)

Pandemi ve Rusya-Ukrayna savaşı, tedarik zincirleri ve enerji arzında krizlere yola açarak ABD ve AB gibi büyük ekonomileri sanayi ve teknoloji altyapılarını yeniden güçlendirmeye zorlamıştır.

Bu bağlamda; korumacılık ve yerel üretim olguları önem kazanarak *üretim tesislerini yerelleştirme, *tedarikçi çeşitlendirme, *stratejik sektörlerde bağımsızlığı artırma öncelenmiştir.

Bu strateji:

• Savunma
• Yapay Zekâ
• Çip / Yarı iletken
• İlaç
• Tıbbi Cihaz
• Mobilite
• Yenilenebilir Enerji Teknolojileri

Şeklinde sıralanan yüksek teknoloji alanlarında yerli-milli üretim kapasitesini artırmayı istiyor.

Uydu teknolojilerinde elde edilen Ar-Ge ve Üretim kabiliyetlerini ticarileştirmek ve ulusal güvenliğe katkı sağlamak amacıyla milli uydu şirketi kurulacaktır. Milli Uydu Şirketi’yle; uydu ekosistemindeki kamuya ait yapılar tek çatı altında toplanarak koordinasyon artırılacak, insan kaynağıyla altyapıların verimlik kullanılması sağlanacaktır.

Girişim ekosistemini yüksek teknoloji odaklı olarak yeniden yapılandırmak ve güçlendirmek belgenin diğer bir temel önceliğidir.

Bu doğrultuda 2030’da

• Turcorn’lar 100 milyar dolar
• Teknogirişim sayısını 100 bin
• Girişim sermayesi 20 milyar dolar

Bu hedeflere ulaşılması için girişimcilik ekosisteminin tüm bileşenlerini kapsayan bir dönüşüm öngörülmektedir.

# BES Fonlarının teknoloji girişimlerine yönlendirilmesi:

# Bu çalışmalar bütünü yenilikçi iş modellerinin gelişimini teşvik ederek girişimcilik kültürünü daha geniş kesimlere yayacaktır.

GO Girişim Ofisleri 81 ilde olacak. Artık kuluçka yerine girişim ofisi (GO) ifadesi tabelalarda bulunacak.

Türkçe Büyük Dil Modeli (LLM) ve üretken yapa zekâ modellerinin desteklenmesi…

Elektrikli ve otonom araç teknolojileriyle dikey kalkış ve iniş yapabilen araçlara yönelik uçuş kontrol sistemleri sürdürülebilir mobilite çözümleri açısından öncelik taşımaktadır.

2030 yıl sonuna kadar imalat sanayinde kurulu robot sayısını yaklaşık sekiz kat artışla 200 bine çıkarma hedefi tanımlanmıştır. Ayrıca navigasyon, arama motorları, sosyal medya platformları, mesajlaşma uygulamaları gibi alanlarda yerli teknolojiler geliştirilecektir.

Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi hayata geçirilecektir. Bu sistem GPS gibi küresel sistemlere alternatif olarak, ülkemize kendi uyduları üstünden hassas konum, navigasyon ve zamanlama verisi sunacaktır.

Yenilenebilir enerji; rüzgâr türbinlerinin ana bileşenlerinin yerli olarak üretilmesi ve offshore (açık deniz) rüzgâr türbinleri…

Yeşil hidrojen ekosistemini harekete geçirmek için elektrolizör ve yakıt hücresi gibi teknolojilerde Ar-Ge faaliyetleri ve yatırım destekleri artırılacaktır.

Enerji bağımsızlığı ve enerji arzı güvenliği çerçevesinde sanayinin enerji maliyetlerini düşürmek için nükleer enerji yatırımları hızlandırılacak, sanayi tesislerinin bu kaynaklardan öncelikle faydalanması sağlanacaktır. Bu kapsamda, yerli nükleer reaktörler geliştirilecek, nükleer teknoloji alanında kapasiteyi artırmak üzere bir Nükleer Teknopark kurulacaktır.

Makro düzeyde ise, Türkiye’nin Ortadoğu, Kuzey Afrika (MENA) Avrupa ve Orta Asya bölgelerindeki ticaret ve üretim merkezi konumunu güçlendirmek için hedef ülke bazlı ticaret stratejileri oluşturulacaktır.

Geri dönüşüm ve ileri işleme teknolojilerinde yapılacak yatırımlar, kaynakların çevresel sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda değerlendirilebilmesini mümkün kılacaktır. Bu çerçevede kritik hammaddelerin güvenli tedariki ve işlenmesi için uluslararası ittifaklar da oluşturulacaktır.

Petrokimya alanındaki yüksek yatırım potansiyelini değerlendirebilmek amacıyla Ceyhan’da yaklaşık 30 milyon metrekarelik, kendi limanı olan Ceyhan Petrokimya Endüstri Bölgesi kurulacak; bölge, dünyada önemli bir petrokimya merkezi haline getirilecektir.

Türkiye’nin sanayileşme birikimin başta yeniden yapılananlar olmak üzere Türk Devletleri, Ortadoğu ve Afrika ülkeleriyle paylaşarak bu ülkelerin üretim ve araştırma ekosistemlerini güçlendirip geliştirecek bir liderlik misyonu üstlenmek ve refahın çevre coğrafyalara yayılmasını sağlamak hedeflenmektedir.

Bilim, Teknoloji, İnovasyon, Sanayi ve Yatırım Diplomasisinfonksiyonel hale getirilmesi Türkiye’nin bilim ve teknoloji diplomasisindeki gücünü artıracak; araştırma altyapılarının AB bünyesindeki kurum ve programlarla entegrasyonu ise ülkemizin bilimsel kapasitesine uluslararası bir boyut kazandıracaktır.

s.24: Ulusal Sanayi Alanları Master Planı kapsamında hayata geçirilecek Mega Endüstriyel Parklar Projesi kapsamında liman, demiryolu ve havayolu bağlantılarını ihtiva eden lojistik altyapısına sahip, endüstriyel simbiyoza imkân tanıyan, yeşil dönüşüme katkı sağlayacak şekilde yapılmış, bünyesinde veri merkezi, kuluçka merkezi, Ar-Ge merkezi, teknoloji geliştirme bölgesi, inovasyon merkezleri gibi teknolojik üslerle birlikte iş merkezleri, konut alanları, eğitim ve sosyal hizmet merkezlerini barındıran ok faktörlü bütünleşik endüstri şehirleri kurulması hedeflenmektedir.

** Bu özet doküman 2025’in Temmuz-Ağustos aylarında Olcay Büyükçapar tarafından raporun “Yönetici Özeti” kısmı dikkatle okunarak, deftere önemli görülen kısımlar kalemle yazılarak hazırlanmıştır. Finalde defterdeki notlar dijital ortama aktarılarak PDF dokümana çevrilmiştir.

* 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi (Mart 2025) orijinal dokümana ulaşmak için tıklayınız.